Baza wiedzy PPK

Pracownicze Plany Kapitałowe są dobrowolnym programem długoterminowego oszczędzania dla osób zatrudnionych. Jednakże pracodawcy pozostają w obowiązku utworzenia programu PPK w swoim zakładzie pracy aby umożliwić pracownikom oszczędzanie. Wpłaty w na indywidualne rachunki PPK będą dokonywane przez pracodawców, pracowników oraz państwo. Oszczędności na rachunkach PPK będą prywatną własnością uczestników, które będą mogli wypłacić po osiągnięci 60 roku życia.

Dzięki PPK pracownicy zyskają dodatkowe oszczędności do wykorzystania po ukończeniu 60. roku życia. Dla pracodawcy szczególne znaczenie może mieć także fakt, że inwestycje w fundusze będą wpływać i stymulować rynek kapitałowy i ogólny rozwój gospodarczy – co pozytywnie odbije się także na sytuację przedsiębiorstw w Polsce.

Wyboru instytucji finansowej, która będzie odpowiedzialna za prowadzenie PPK w przedsiębiorstwie, odpowiada pracodawca. Decyzję powinien podjąć w porozumieniu z zakładową organizacją związkową lub powołaną w tym celu reprezentacją pracownika.

Wszyscy pracodawcy będą zobowiązani do utworzenia Pracowniczych Planów Kapitałowych w swoim zakładzie pracy. Pracownicy w wieku 18 – 54 lat zostaną zapisaniu do systemu automatycznie lecz z możliwością odstąpienia od udziału w PPK. Pracownicy w wieku 55 – 69 lat mogą zapisać się do programu składając u pracodawcy deklarację przystąpienia.

 

Pierwsze firmy, zatrudniające powyżej 250 pracowników, będą miały obowiązek utworzenia PPK od 1 lipca 2019 roku.

W kolejnych etapach do programu PPK przystąpią mniejsze podmioty:

  • przedsiębiorstwa zatrudniające co najmniej 50 pracowników od 1 stycznia 2020 roku
  • przedsiębiorstwa zatrudniające co najmniej 20 pracowników od 1 lipca 2020 roku
  • jednostki sektora finansów publicznych oraz pozostałe podmiot od 1 stycznia 2021 roku

 

Pracodawca, który otworzył w swoim zakładzie pracy Pracowniczy Program Emerytalna (PPE) i odprowadza składki podstawowe do PPE w wysokości co najmniej 3,5% wynagrodzenia, może nie finansować wpłat podstawowych do PPK za osoby zatrudnione. Warunkiem zwolnienia z obowiązku tworzenia Pracowniczych Planów Kapitałowych jest uczestnictwo 25% pracowników w programie PPE.

Wpłaty do PPK dzielą się na podstawowe i dodatkowe. Podstawowa miesięczna wpłata pracownika wyniesie 2% wynagrodzenia brutto, odliczonego od pensji netto, tzw. „na rękę”. Pracodawca będzie wpłacał podstawową składkę 1,5% wynagrodzenia brutto na pracowniczy rachunek PPK. Państwo dopłaci ze środków Funduszu Pracy kwotę powitalną w wysokości 250 zł, ponadto, dopłaci co roku 240 zł za uczestnictwo w programie.

Zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą zdeklarować wpłaty dodatkowe. Każdy z nich może wpłacać maksymalnie do 4% wynagrodzenia brutto.

Jeśli miesięczne wynagrodzenie pracownika wynosi 5000 zł brutto, to przed wprowadzeniem PPK pracownik „kosztował” podmiot zatrudniający 5000 zł wynagrodzenia brutto + 1024 zł z tytułu ZUS. Zatem łączne koszty zatrudnienia to 6024 zł.

Po wprowadzeniu PPK pracodawca będzie obowiązkowo odprowadzał 1,5% wynagrodzenia brutto pracownika, czyli 75 zł (5000 zł x 1,5%). Te dodatkowe 75 zł pracodawca będzie mógł ująć jako koszty, obniżające dochód do opodatkowania.

Zróżnicowanie procentu wpłat dodatkowych będzie możliwe na przykład z uwzględnieniem długości okresu zatrudnienia u danego pracodawcy lub innych zasad zapisanych w regulaminie wynagrodzeń.

Pracodawca nie ma prawa obniżyć wynagrodzenia pracownika w związku z wprowadzeniem PPK.

Pracownicze Plany Kapitałowe nie wpływają na wysokość składek emerytalnych. Ustawa o PPK nie dotyczy dotychczasowych elementów systemu emerytalnego i nie wprowadza w nich zmian, a jedynie poszerza dostępne możliwości oszczędzania. PPK stanowią bowiem kolejny dobrowolny i prywatny sposób oszczędzania. Pracownik może – ale nie musi – z nich skorzystać i od jego woli zależy to, czy pracodawca będzie odprowadzał środki na prowadzony dla niego rachunek PPK.

Wpłaty naliczane są od wynagrodzenia brutto pracownika. Zgodnie z definicją ustawy o PPK – wynagrodzenie stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe uczestnika PPK,.

Zakładając, że zarobki danego pracownika wynoszą 5000 zł brutto, czyli 3550 zł „na rękę”. Różnica jest pobierana z wynagrodzenia na ubezpieczenie społeczne ZUS, składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek dochodowy (PIT).

Po przystąpieniu do oszczędzania w ramach pracowniczych planów kapitałowych, z pensji pracownika pobierane będzie dodatkowe 2% wynagrodzenia brutto (pod warunkiem, że uczestnik PPK zechce przekazywać na indywidualny rachunek PPK tylko wpłaty podstawowe). Wpłata podstawowa finansowana przez pracownika, jaka będzie odprowadzana do PPK to 100 zł.

Dodatkowo osoba zatrudniona zapłaci podatek dochodowy od wpłat finansowanych przez swojego pracodawcę. Jeśli pracodawca wpłaca na rachunek uczestnika PPK obowiązkowe 1,5% z wynagrodzenia brutto (75 zł) – podatek od jego wpłat wyniesie 14 zł. Zatem wynagrodzenie, jakie otrzyma pracownik to 3436 zł.

Uczestnikom PPK przysługują dopłaty z budżetu państwa. Wyróżnia się tzw. wpłatę powitalną i dopłatę roczną otrzymywaną co 12 miesięcy. Wysokości wpłat będą dla wszystkich uczestników PPK w tej samej kwocie.

Wpłata powitalna będzie wniesiona na rachunek każdego uczestnika PPK, który przez okres trzech pełnych miesięcy będzie uczestniczył w PPK i na jego rachunek wpłyną w tym okresie wpłaty podstawowe. Wpłata powitalna wyniesie 250 zł.

Oprócz wpłaty powitalnej pracownicy, będący uczestnikami Pracowniczych Planów Kapitałowych, otrzymają coroczną dopłatę w wysokości 240 zł, jeśli wpłaty na ich rachunki PPK w danym roku wyniosą co najmniej 3,5% 6-krotności minimalnego wynagrodzenia w roku, za który dopłata przysługuje. Uczestnicy, których wpłaty podstawowe są niższe niż 2% (osoby o niższych dochodach), muszą zgromadzić co najmniej 25% powyższej kwoty.

 

To, kiedy pracownicy będą mogli rozpocząć oszczędzanie w ramach PPK zależy od wielkości przedsiębiorstwa, w jakim pracują.

Pierwsza wpłata na rachunki PPK powinna zostać dokonana do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostały naliczona i pobrana.

Wobec powyższego, jeśli pracodawca podpisze umowę o prowadzenie PPK na rzecz i w imieniu pracowników w sierpniu, to pierwszą składkę z wynagrodzenia brutto pracownika pobierze we wrześniu, a wpłaty na rachunek dokona najpóźniej do 15 października.

 

Uczestnictwo w Pracowniczych Planach Kapitałowych jest dobrowolne. Pomimo automatycznego zapisu do programu, pracownik w każdej chwili będzie miał możliwość złożenia deklaracji o rezygnacji z oszczędzania w ramach PPK. Jednakże ustawa przewiduje ponowne automatyczne włączenie do programu PPK, co 4 lata od złożenia deklaracji. Pracodawca będzie w obowiązku informowania pracowników o ponownych wpisach do PPK.

 

Aby zostać uczestnikiem PPK nie trzeba nic robić. Osoby zatrudnione w wieku 18 – 54 lat zostaną wciągnięci do programu automatycznie, o czym zostaną poinformowani przez pracodawcę.

Osoby w wieku 55 – 69 lat otrzymają od pracodawcy informację o możliwości przystąpienia do programu. Po złożeniu przez pracownika deklaracji uczestnictwa, pracodawca zacznie odliczać od jego wynagrodzenia brutto wpłaty na rachunek PPK.

 

 

Do PPK zapisane będą osoby zatrudnione, za które podmiot zatrudniający płaci składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. W rozumieniu ustawy będą to osoby:

  • zatrudnione na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru lub mianowania;
  • fizyczne wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług; wykonujące pracę nakładczą;
  • Członkowie rolniczych spółek produkcyjnych;

 

System Pracowniczych Planów Kapitałowych zakłada oszczędzanie do 60 roku życia. Uczestnik, po ukończeniu 60 roku życia może wypłacić 25% zgromadzonych oszczędności jednorazowo, a 75% w co najmniej 120 ratach przez 10 lat. W przypadku wypłaty jednorazowej wszystkich oszczędności Państwo pobierze podatek od zysków kapitałowych (19%).

 

Zapisy ustawy mówią, że środki gromadzone na rachunkach PPK są prywatną własnością pracowników. Wobec tego uczestnik może w każdej chwili wypłacić zgromadzone środki przed ukończeniem 60 roku życia lecz zostaną one pomniejszone o:

  • 30% wpłat otrzymanych od pracodawcy, które zostaną przeniesione do ZUS,
  • dopłaty Państwa
  • podatek od zysków kapitałowych (19%)

 

Jednakże w szczególnych przypadkach uczestnicy będą mogli wypłacić zgromadzone środki przed 60 rokiem życia bez pomniejszeń:

  • Wypłata 25% środków, bez obowiązku zwrotu, w przypadku poważnego zachorowania pracownika, jego współmałżonka lub dziecka
  • Wypłata do 100% środków, z obowiązkiem zwrotu, na pokrycie wkładu własnego w związku z zaciągnięciem kredytu w banku na zakup nieruchomości. Zwrot środków musi nastąpić maksymalnie po 5 latach od wypłaty oraz nie może trwać dłużej niż 15 lat. Opcja dostępna dla uczestników, którzy nie ukończyli 45 roku życia. 

Środki na rachunkach PPK będą inwestowane przez instytucje finansowe w fundusze zdefiniowanej daty, często nazywane także funduszami cyklu życia. Oznacza to, że inwestycje będą dostosowane do wieku danego pracownika – im starszy uczestnik, tym mniej ryzykowna strategia inwestycyjna. Zgodnie z ustawą każda instytucja finansowa powinna mieć minimum 8 takich funduszy. Środki lokowane będą po części w część akcyjną (np. akcje) i w część dłużną (np. obligacje).

 

 

W interesie pracownika jest złożenie oświadczenia o środkach, które posiada w innych PPK. Skumulowanie składek na jednym rachunku PPK pozwoli na efektywne zarządzanie środkami i może mieć wpływ np. na uzyskanie większych zysków. Natomiast nie jest to „obowiązek” a „możliwość”.

 

Lista instytucji, które zostały wpisane do ewidencji PPK i oferują zarządzanie środkami gromadzonymi w PPK wraz z ich ofertą będzie publikowana na Portalu PPK (www.mojeppk.pl).

Pomimo że kwestia ta nie została uregulowana w przepisach, należy przyjąć, że wyłącznie pracodawca, który ma wiedzę o stanie oraz okresie zatrudnienia pracowników, może aktualizować listę osób uczestniczących w PPK.

 

Ustawa nie narzuca wymogu, aby taka zgoda była udzielona przez organizację związkową lub reprezentację pracowników. Warto jednak w takim przypadku kierować się zasadami dobrych praktyk i przeprowadzić konsultacje. Zasady stosowane w takim przypadku powinny być też zawarte w samej umowie.

W sytuacji gdy pracodawca nie dopełni obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK w przewidzianym terminie, PFR pisemnie wezwie takiego pracodawcę do zawarcia w terminie 30 dni od otrzymania wezwania, umowy o zarządzanie PPK z wyznaczoną instytucją finansową (albo do przekazania do PFR informacji o zawarciu umowy o zarządzanie PPK z inną instytucją finansową). W wezwaniu PFR poinformuje o karze grzywny za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie PPK w terminie.

 

Podmioty upoważnione do zarządzania Pracowniczymi Planami Kapitałowymi będą zarejestrowane na portalu Polskiego Funduszu Rozwoju (PRF) . Będą to:

  • Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (TFI)
  • Powszechne Towarzystwa Emerytalne (PTE)
  • Pracownicze Towarzystwa Emerytalne (PrTE)
  • Zakłady ubezpieczeń (ZU)

Komornik nie może zająć środków z PPK, jednakże wyjątkiem są dłużnicy alimentacyjni.

Dłużnicy niealimentacyjni:

Wprowadzenie nowej ustawy o pracowniczych planach kapitałowych zmieniło także konkretne zapisy kodeksu pracy. Przed zmianami przepisów, pracodawca musiał wyliczyć ile pieniędzy przekazać komornikowi po odliczeniu składki na ubezpieczenie społeczne i zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Po zmianie przepisów do odliczeń dochodzi kwota wpłat dokonywanych na Pracownicze Plany Kapitałowe. Ustawa o PPK wpłynęła także na kwotę wolną od potrąceń i jest to kwota minimalnego wynagrodzenia pomniejszona o wpłatę na PPK.

PODSTAWA PRAWNA

Art. 87(1). Kwota wolna od potrąceń z wynagrodzenia za pracę

§ 1. Wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:

1) minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne

Dz.U.2018.0.917 t.j. – Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy

Zgodnie z powyższym komornik nie może przeprowadzić egzekucji ze środków odprowadzanych do PPK. Wobec tego dłużnicy niealimentacyjni będą mieli możliwość oszczędzania na emeryturę w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych.

Dłużnicy alimentacyjny

Sytuacja wygląda inaczej, gdy pracownik posiada długi z tytułu alimentów – wtedy komornik może przeprowadzić egzekucję z środków na PPK mającą na celu zaspokojenie roszczeń alimentacyjnych. Ten przypadek reguluje ustawa o pracowniczych planach kapitałowych, a konkretnie art. 95.

PODSTAWA PRAWNA

Art. 95.

Środki zgromadzone na rachunku PPK nie podlegają egzekucji sądowej ani administracyjnej. Ograniczenia te nie mają zastosowania do egzekucji mającej na celu zaspokojenie roszczeń alimentacyjnych. W tym należności budżetu państwa powstałych z tytułu świadczeń wypłaconych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.

USTAWA z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych

Komornik może zająć całą kwotę przeznaczoną na oszczędności w PPK – wpłaty pracownika, pracodawcy, a nawet środki z Funduszu Pracy. 

 

Środki zgromadzone w PPK wchodzą do wspólności majątkowej i podlegają podziałowi w przypadku rozwodu lub unieważnienia małżeństwa. Środki zostaną przekazane w formie wypłaty transferowej na rachunek PPK byłego małżonka – jeśli takowy posiada – lub w formie pieniężnej.

 

Oszczędności zgromadzone przez uczestnika PPK, w przypadku jego śmierci, podlegają dziedziczeniu na zasadach ogólnych lub osobom upoważnionym. Osobami upoważnionymi są osoby, które zostały uczestnika PPK wskazał w złożonym przez siebie oświadczeniu do instytucji finansowej. Pracownik może wskazać więcej niż jednego upoważnionego i określić udział, w jakim poszczególne osoby będą miały prawo do środków.  Jeśli uczestnik PPK nie wskaże osób upoważnionych, to środki odziedziczą spadkobiercy na zasadach ogólnych.

Nadzór nad działalnością instytucji w zakresie prowadzenia rachunków w PPK będzie sprawowała Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) oraz Polski Fundusz Rozwoju (PFR).

Natomiast to, czy pracodawca utworzył i poprawnie prowadzi Pracownicze Plany Kapitałowe w swojej firmie, będzie kontrolowała i sprawdzała m.in. Państwowa Inspekcja Pracy (PIP).

 

 

Art. 134 ustawy o PPK wkazuje, że przedsiębiorcy zatrudniający pow. 250 pracowników od 1 lipca 2019 mają 3 miesiące na zawarcie umowy o prowadzenie PPK. Czyli przypadający termin to 1 październik 2019 roku.

Art. 8 ustawy o PPK określa, że pracodawca musi zawrzeć umowę o zarządzanie nie później niż 10 dni roboczych przed zawarciem umowy o prowadzenie.

Art. 16 ustawy o PPK mówi, że umowę o prowadzenie przedsiębiorca powinien zawrzeć nie później niż 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin 3 miesięcy – termin ten przypada na listopad.

A zatem, licząc dni od 1 października to10. dniem miesiąca następującym po miesiącu upłynięcia 3 miesięcy od 1 lipca 2019 jest dzień 10 listopad (niedziela).

Kolejnym dniem jest 11 listopad (Święto Niepodległości), więc następnym dniem wyznaczonym przez PFR S.A. na zawarcie umowy o prowadzenie PPK jest 12 listopad 2019r.

Jeśli pracodawca podpisze umowę o zarządzanie nie później niż 10 dni roboczych przed zawarciem umowy i prowadzenie, to ostateczne termin zawarcia umowy o zarządzanie PPK przypada na dzień 25 października 2019 roku.

 

Jeśli pracownik przebywa na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym, to z jego wynagrodzenia nie będą dokonywane wpłaty na Pracownicze Plany Kapitałowe. Dotyczy to zarówno części finansowanej tak przez pracodawcę, jak i pracownika. Określa to ustawa. Co więcej, rachunek uczestnika PPK nie będzie też zasilany dopłatami z Funduszu Pracy (wpłata powitalna i dopłata roczna). Wyjątkiem będą pracownicy, którzy przed skorzystaniem z urlopu wychowawczego albo zasiłku, spełnili warunki otrzymania takiej wpłaty lub dopłaty.

Z początkiem maja 2019 pojawiła się nowelizacja ustawy, która wprowadza rozszerzenie automatycznego zapisu do PPK na pracowników przebywających na urlopie wychowawczym czy macierzyńskim. Czy przepis wejdzie w życie dowiemy się dopiero wtedy, gdy zostanie ogłoszony w Dzienniku Ustaw.

Osoby zatrudnione, które są na urlopie bezpłatnym nie będą miały odprowadzanych wpłat na rachunki PPK. W sytuacji, gdy pracownik przepracuje u danego pracodawcy 3 miesiące i zostanie zapisany do PPK, a w 4 miesiącu pójdzie na bezpłatny urlop, to od 4 miesiąca nie będzie uwzględniany na liście uczestników, a pracodawca nie będzie zasilał jego rachunku PPK kolejnymi wpłatami, do momentu powrotu pracownika z urlopu.

Jeśli pracownik, który przepracował u danego pracodawcy krócej niż 3 miesiące i poszedł na bezpłatny urlop, wtedy czas takiego urlopu nie wlicza się do obowiązującego 3-miesięcznego okresu (w okresie 12 miesięcy), jaki musi przepracować, aby zostać zapisany do PPK.

Żeby nabyć prawo do wpłaty powitalnej, należy być uczestnikiem PPK przez trzy miesiące. Inaczej mówiąc na rachunek muszą wpłynąć przynajmniej trzy wpłaty podstawowe ze strony pracownika i pracodawcy. Z kolei warunkiem otrzymania dopłaty rocznej jest zasilanie rachunku PPK kwotą nie mniejszą niż suma wpłat podstawowych od minimalnego wynagrodzenia w danym roku za okres 6 miesięcy. W 2019 roku kwota minimalnego wynagrodzenia jest na poziomie 2250 zł. Zatem kwota jaką trzeba wpłacić do PPK aby otrzymać dopłatę roczną z Funduszu Pracy, to 472,50 zł.

Instytucje finansowe